Δείτε τις επιχειρηματικές ευκαιρίες στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, συζητήστε με επιχειρηματίες και τις αρχές της Περιφέρειας, ανταλλάξτε απόψεις, χρησιμοποιήστε on-line εργαλεία και οδηγούς.
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ
Η Περιφερειακή Στρατηγική Καινοτομίας της Πελοποννήσου βασίζεται στα συμπεράσματα εκτεταμένης έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο πρώτο εξάμηνο 2003 και στο διάλογο με τους παραγωγικούς φορείς της Περιφέρειας. Η έρευνα αυτή στηρίχθηκε σε δημοσιευμένα στοιχεία της Eurostat, σε δημοσιευμένα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ-ΥΑ) και σε ερωτηματολόγια προς επιχειρήσεις και οργανισμούς τεχνολογίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Απεστάλησαν 909 ερωτηματολόγια στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της Περιφέρειας, σε 172 υποκαταστήματα τραπεζών, σε 48 φορείς που ενδεχόμενα προσφέρουν υπηρεσίες τεχνολογικής διαμεσολάβησης, στους φορείς επιχειρηματικής πληροφόρησης και στις 13 μονάδες έρευνας και τεχνολογίας (ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΙΓΜΕ, ΕΘΙΑΓΕ) της Πελοποννήσου. Τα συμπεράσματα της έρευνας αυτής επισημαίνουν τις βασικές αδυναμίες του συστήματος καινοτομίας της Πελοποννήσου. Συγκεκριμένα :
Η γενική επίδοση της Περιφέρειας Πελοποννήσου στον τομέα της καινοτομίας είναι πολύ χαμηλή. Βρίσκεται στο 56% του μέσου όρου της Ελλάδας. Η επίδοση αυτή φαίνεται ακόμη πιο χαμηλή αν λάβουμε υπόψη ότι η γενική επίδοση της Ελλάδας βρίσκεται στο 40% του μέσου όρου της Ε.Ε., καταλαμβάνοντας την τελευταία θέση. Αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στον παραδοσιακό χαρακτήρα των επιχειρήσεων της Περιφέρειας. Συνολικά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου λειτουργούν 909 επιχειρήσεις με απασχόληση μεγαλύτερη των 5 ατόμων. Οι πιο σημαντικές παραγωγικές δραστηριότητες στην Πελοπόννησο ανήκουν σε τρία μεγάλα παραγωγικά συμπλέγματα, εντός των οποίων οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν σχέσεις συνεργασίας και περιφερειακές εφοδιαστικές αλυσίδες:
Οδηγός επιχειρηματικών
ευκαιριών
on-line εργαλείο
marketing plan
on-line εργαλείο
ανάλυσης κόστους οφέλους
on-line εργαλείο
τεχνοδιάγνωσης
• Στο αγροτο-βιομηχανικό σύμπλεγμα που περιλαμβάνει τους κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής, τη βιομηχανία τροφίμων-ποτών, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο τροφίμων. Η βιομηχανία τροφίμων-ποτών αθροιστικά έχει περισσότερο από το 40% της απασχόλησης και στο εσωτερικό της κυριαρχεί ο υποκλάδος 'Επεξεργασία και συντήρηση φρούτων και λαχανικών' με 29,2% της συνολικής απασχόλησης.
• Στο τουριστικό σύμπλεγμα που περιλαμβάνει ξενοδοχεία, camping, εστιατόρια, ψυχαγωγικές, πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, μεταφορές, ταξιδιωτικά γραφεία, τηλεπικοινωνίες και εμπορικές δραστηριότητες.
• Στο κατασκευαστικό σύμπλεγμα, που περιλαμβάνει τις βιομηχανίες παραγωγής οικοδομικών υλικών, τις κατασκευαστικές εταιρείες και το χονδρικό εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων.
Η ανάπτυξη δραστηριοτήτων έρευνας είναι περιορισμένη. Οι ερευνητικές μονάδες που ανήκουν στο δημόσιο τομέα ( ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΙΓΜΕ και ΕΘΙΑΓΕ) είναι λίγες και σχετικά νέες. Οι μονάδες αυτές προσφέρουν τεχνολογικές υπηρεσίες σε αγροτικές κυρίως επιχειρήσεις και σε οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όμως δηλώθηκε με σαφήνεια η πρόθεση για επέκταση των υπηρεσιών και προς την βιομηχανία, κυρίως στον τομέα της μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων (τεχνολογία τροφίμων). Το πιο σημαντικό είναι ότι η δραστηριότητα έρευνας του ιδιωτικού τομέα είναι απογοητευτική. Η ετήσια δαπάνη έρευνας των επιχειρήσεων της Πελοποννήσου αντιστοιχεί στο 3,6% του μέσου όρου της χώρας και ανέρχεται περίπου σε 7 εκατ. Ευρώ.
Στον τομέα της τεχνολογικής πληροφόρησης , που ενημερώνει τις επιχειρήσεις για εξελίξεις στις αγορές, στις τεχνολογίες, στα νέα προϊόντα, παρατηρήθηκε ότι τ α Επιμελητήρια κυρίως, αλλά και άλλοι επαγγελματικοί συλλογικοί φορείς, παίζουν τον πρωτεύοντα ρόλο. Ιδιαίτερα θετικά αξιολογείται η δραστηριότητα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πληροφόρησης και των ανά Επιμελητήριο Γραφείων Καινοτομίας (RIPE). Το Internet αποτελεί το πιο δημοφιλές εργαλείο τεχνολογικής πληροφόρησης τόσο ως μέσο παροχής υπηρεσιών από τους φορείς-θεσμούς, όσο και ως πηγή ενημέρωσης από τις επιχειρήσεις. Εντούτοις, οι περισσότερες επιχειρήσεις της Περιφέρειας δεν έχουν Υ/Η και δεν είναι ακόμη συνδεδεμένες στο Internet. Η Πελοπόννησος κατέχει μια από τις τελευταίες θέσεις διάδοσης Internet στην Ελλάδα. Αυτό δεν οφείλεται στις υποδομές. Το περιφερειακό δίκτυο του ΟΤΕ δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις σε ότι αφορά τις δυνατότητες σε σχέση με το εθνικό δίκτυο.
Οι δυνατότητες χρηματοδότησης καινοτομίας προέρχονται αφενός από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και αφετέρου από το δίκτυο των τραπεζών (17 τράπεζες με 172 καταστήματα). Η εκτίμηση των τραπεζών είναι ότι δεν υπάρχει η κρίσιμη μάζα ζήτησης από την πλευρά των επιχειρήσεων για χρηματοδότηση καινοτομίας και τεχνολογικής αναβάθμισης. Κατά συνέπεια, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν προωθούν ειδικές μορφές χρηματοδότησης για καινοτομία και νέες τεχνολογίες, καθώς το ρίσκο προώθησής τους στην ελληνική αγορά θεωρείται απαγορευτικό. Αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές ελλείψεις στην αποτελεσματική αξιολόγηση και ολοκλήρωση χρηματοδοτήσεων για καινοτόμες επιχειρηματικές πράξεις και επενδύσεις υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου. Αποτέλεσμα αυτής της στάσης απέναντι στις επιχειρήσεις είναι το βάρος χρηματοδότησης για καινοτομία και τεχνολογική αναβάθμιση να πέφτει στο δημόσιο τομέα (ΠΕΠ, ΕΠΑΝ, ΚτΠ).
Στο πεδίο της μεταφοράς τεχνολογίας , η έρευνα πεδίου έδειξε μια σειρά σημαντικών αδυναμιών, όπως (α) την απουσία, σημαντικών κέντρων μεταφοράς τεχνολογίας και την περιορισμένη ικανότητα μεταφοράς τεχνολογικών γνώσεων, (β) τη μεγάλη εξάρτηση των οργανισμών που προσφέρουν υπηρεσίες μεταφοράς τεχνολογίας από χρηματοδοτήσεις εθνικών προγραμμάτων, (γ) την σχεδόν μηδενική ζήτηση υπηρεσιών μεταφοράς τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις της Περιφέρειας. Η τεχνολογία αντιμετωπίζεται ως μια τυχαία εισροή στην παραγωγική διαδικασία, αλλά όχι ως ένα στρατηγικό εργαλείο που θεμελιώνει και προωθεί δυναμικά την ανταγωνιστική δύναμη και τα πλεονεκτήματα σε επίπεδο επιχείρησης, κλάδου, οικονομίας. Αναπτύσσεται ψυχολογία αδιαφορίας απέναντι σε μηχανισμούς εισροής νέας τεχνολογίας ή εγγενούς τεχνολογικής ανάπτυξης. Ακόμη, το περιφερειακό σύστημα μεταφοράς τεχνολογίας, δεν φαίνεται να δέχεται κάποια ευεργετική επίδραση από τη γειτνίαση με Περιφέρειες που έχουν καλύτερη υποδομή τεχνολογίας, όπως η Αττική και η Δυτική Ελλάδα.
Σχετικά με την ανάπτυξη καινοτομίας στο εσωτερικό των επιχειρήσεων διαπιστώνεται ότι μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων (35-40%) επιχειρεί να ανανεώσει τα προϊόντα και τις διαδικασίες παραγωγής τους.
• Οι επιχειρήσεις αυτές δίνουν προτεραιότητα σε τεχνολογικές συνεργασίες παρά σε επενδύσεις σε βιομηχανική πληροφορική και αυτοματισμούς. Αυτό δείχνει μια ωριμότητα και κατανόηση ότι τα νέα προϊόντα δεν δημιουργούνται αυτόματα με την εισαγωγή τεχνολογιών πληροφορικής.
• Παρατηρείται περιορισμένη ανάπτυξη λειτουργικών σχέσεων με άλλες επιχειρήσεις της περιοχής ή γειτονικών περιοχών (π.χ. υπεργολαβίες, συνεργασίες, κοινή Ε&Α, αγορά τεχνολογίας) γεγονός που ακυρώνει ένα σημαντικό δρόμο τεχνολογικής αναβάθμισης.
• Ακόμη, οι επιχειρήσεις έχουν λιγότερη εμπιστοσύνη ή προσδοκίες από την ίδια την αγορά και μεγαλύτερες αναμονές από τη δημόσια χρηματοδότηση. Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για συμμετοχή σε δημόσια χρηματοδοτούμενα προγράμματα που σχετίζονται με την έρευνα και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων, ενώ εμφανίζονται και ιδιαίτερα θετικές προσδοκίες από τη συνεργασία με τα ανώτατα εκπαιδευτικά και τεχνολογικά ιδρύματα (ΑΕΙ/ΤΕΙ).Οι υπερβολικές ίσως απαιτήσεις και αναμονές από τη δημόσια χρηματοδότηση περιορίζουν την ανάπτυξη της αγοράς των σχετικών τεχνολογικών υπηρεσιών.
Συμπερασματικά, η μελέτη των συνθηκών παραγωγής καινοτομίας στην Πελοπόννησο δείχνει τις μεγάλες αδυναμίες των επιχειρήσεων (παραδοσιακοί κλάδοι και προϊόντα με χαμηλό ρυθμό ανανέωσης των προϊόντων, μικρή προσπάθεια Ε&Α, εσωστρέφεια, περιορισμένες τεχνολογικές συνεργασίες), αλλά και την απουσία ενός περιφερειακού συστήματος καινοτομίας που θα εξισορροπούσε τις αδυναμίες των επιχειρήσεων μέσα από τοπικούς φορείς μεταφοράς τεχνολογίας και θα εξασφάλιζε την ανάπτυξη καινοτομιών μέσω περιφερειακών δικτύων τεχνολογικής συνεργασίας.
Αξιοποιώντας τα συμπεράσματα της έρευνας πεδίου και τις εμπειρίες από άλλες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Σχέδιο Δράσης για την Καινοτομία στην Πελοπόννησο αποσκοπεί να θέσει τις βάσεις ενός περιφερειακού συστήματος παραγωγής καινοτομίας. Με αυτή την οπτική, κύριοι στόχοι του Σ.Δ. είναι:
• Να διαμορφώσει μια σειρά από μόνιμους θεσμούς καινοτομίας στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, των οποίων η δράση να εξασφαλίζει τη συνεχή υποστήριξη στον τομέα αυτό.
• Να διαμορφώσει τον αναγκαίο δημόσιο ιστό καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας και το γενικό περιφερειακό περιβάλλον καινοτομίας.
• Να δημιουργήσει μικρές μονάδες έρευνας και τεχνολογίας σε όσο δυνατό μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων, χωρίς τις οποίες δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη ή αφομοίωση τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις.
• Να προωθήσει τη δημιουργία δικτύων τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίων οργανισμών, που αποτελούν τον σημαντικότερο οδηγό της καινοτομίας.
• Να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση των βασικών παρεμβάσεων καινοτομίας μέσω δημοσίων πόρων και ενισχύσεων, καθώς οι δυνατότητες ιδιωτικής χρηματοδότησης είναι περιορισμένες.
Η δομή του Σχεδίου Δράσης απεικονίζεται στο παρακάτω σχήμα:
Στον πυρήνα του Σχεδίου Δράσης βρίσκεται η δημόσια χρηματοδότηση, η οποία εξασφαλίζεται μέσω του ΠΕΠ Πελοποννήσου και των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (ΕΠΑΝ) και της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Γύρω από τον πυρήνα αυτό διατάσσονται 3 κύκλοι παρεμβάσεων του διαμορφώνουν:
• Το δημόσιο ιστό υποστήριξης της καινοτομίας που συμπεριλαμβάνει 4 κέντρα: Το Κέντρο Παρακολούθησης Αγορών και Τεχνολογιών, το Κέντρο Μεταφοράς Τεχνολογίας, το Τεχνολογικό Δίκτυο Ανάπτυξης Νέων Προϊόντων, και το Εκκολαπτήριο Επιχειρήσεων.
• Τον ιδιωτικό ιστό έρευνας και καινοτομίας, που αποτελείται από μικρές μονάδες Ε&Τ σε όσο δυνατό περισσότερες επιχειρήσεις.
• Τα τομεακά προγράμματα καινοτομίας, που αποσκοπούν να ενισχύσουν την ανανέωση των προϊόντων και τεχνολογιών στα παραγωγικά συμπλέγματα αγροτο-βιομηχανίας, κατασκευών, και τουρισμού, αλλά και να ενισχύσουν κάθε επιχείρηση που επιθυμεί να βελτιώσει τα προϊόντα της και τις τεχνολογίες παραγωγής.
Στα πλαίσια της Δράσης 1 «Περιφερειακή Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Καινοτομία» του Προγράμματος Καινοτομίας για την Περιφέρεια Πελοποννήσου - RIPE - εκπονήθηκαν οι παρακάτω μελέτες κατά την προσπάθεια διερεύνησης του περιβάλλοντος καινοτομίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου:
σχεδιασμός & ανάπτυξη CITE 2003 |
